บางประเทศเริ่มใช้มาตรการคัดกรอง ณ จุดผ่านแดน เช่น การตรวจวัดอุณหภูมิของผู้โดยสาร เพื่อพยายามยับยั้งไม่ให้ผู้ที่มีเชื้อไวรัสโคโรนาเดินทางเข้าประเทศ แต่วิธีเหล่านี้ได้ผลจริงหรือไม่?

เป็นที่น่าเสียดายว่า มาตรการเหล่านี้เพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันไวรัสได้อย่างเด็ดขาด การวิจัยเมื่อเร็วๆ นี้พบว่า เกือบครึ่งหนึ่ง (ประมาณ 46 เปอร์เซ็นต์) ของเคสไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ไม่สามารถถูกตรวจพบได้จากการคัดกรองด้วยการวัดอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว สาเหตุเป็นเพราะผู้โดยสารอาจติดเชื้อแล้วแต่ยังไม่แสดงอาการ เช่น มีไข้

งานวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับการคัดกรองผู้เดินทางในระหว่างที่มีการระบาดของโรค SARS และไข้หวัดใหญ่ชี้ให้เห็นว่า การคัดกรองสามารถช่วยตรวจพบผู้ป่วยได้เพียงไม่กี่เคสหรือตรวจไม่พบเลย อย่างไรก็ตาม มาตรการคัดกรองช่วยสร้างโอกาสในการให้ความรู้แก่ผู้เดินทางเกี่ยวกับโรคและการปฏิบัติเมื่อมีอาการของโรค

ในระยะแรกของการแพร่ระบาด องค์การอนามัยแนะนำให้มีการคัดกรองผู้โดยสารที่เดินทางออกจากพื้นที่ที่มีการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส เช่น ในประเทศจีน ซึ่งมีการแพร่ระบาดเป็นจำนวนมากในเวลานั้น ปัจจุบันรัฐบาลสหราชอาณาจักรกำหนดให้เครื่องบินหรือเรือที่มาจากประเทศที่มีความเสี่ยงต้องทำหนังสือยืนยันว่า ผู้โดยสารทุกคนมีสุขภาพดีก่อนจะเทียบท่าหรือลงจอด

 

เรื่องนี้มีที่มาอย่างไร?

บางประเทศเริ่มจำกัดการเดินทางเข้าประเทศจากประเทศที่มีการแพร่ระบาดโควิด-19 อย่างรุนแรง และบางประเทศเริ่มใช้มาตรการคัดกรองผู้โดยสาร อาทิ การตรวจวัดอุณหภูมิผู้โดยสารขาเข้าที่เดินทางมาจากประเทศกลุ่มเสี่ยง ในเมืองอู่ฮั่นซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นการแพร่ระบาด ในระยะแรกก็ได้มีการใช้มาตรการตรวจวัดอุณหภูมิที่สนามบินเพื่อยับยั้ง ไม่ให้ผู้โดยสารที่ติดเชื้อเดินทางออกจากพื้นที่ด้วย

 

อะไรคือข้อเท็จจริงของการกล่าวอ้างดังกล่าว?

เมื่อมีการแพร่ระบาดของโรคชนิดใหม่ การหยุดยั้งไม่ให้ผู้ติดเชื้อเดินทางและแพร่โรคเป็นการกระทำที่มีเหตุผล แต่ในบางครั้ง ผู้ติดเชื้อมีจำนวนน้อยและการระบุตัวผู้ติดเชื้ออย่างรวดเร็วและถูกต้องเป็นสิ่งที่ท้าทาย สำหรับโรคติดต่อที่ทำให้เกิดอาการมีไข้ การตรวจวัดอุณหภูมิเมื่อเดินทางเข้าหรือออกประเทศเป็นเทคนิคหนึ่งที่ถูกนำมาใช้ โดยเคยใช้แล้วสำหรับกรณีการแพร่ระบาดของไข้หวัดใหญ่ H1N1 อีโบลา และ SARS (ซึ่งเป็นไวรัสโคโรนาอีกชนิดหนึ่ง)

งานวิจัยเมื่อปี 2562 พบว่า การคัดกรองผู้โดยสารขาเข้าและออกนั้นสามารถตรวจพบได้เพียงไม่กี่เคสหรือบางครั้งอาจตรวจไม่พบเลยในบางโรค เช่น โรค SARS งานวิจัยยังกล่าวไว้อีกว่า ค่าใช้จ่ายในการคัดกรองผู้โดยสารในกรณีโรค SARS และไข้หวัดใหญ่นั้นมีราคาสูง และอาจเป็นประโยชน์กว่าหากนำไปใช้ลงทุนกับมาตรการป้องกันวิธีอื่น

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยยังกล่าวว่า การคัดกรองนี้อาจมีประโยชน์ในด้านอื่น เช่น ช่วยทำให้ผู้ที่มีอาการป่วยตัดสินใจไม่เดินทาง เพิ่มความตระหนักรู้ และเป็นการให้ข้อมูลแก่ผู้โดยสาร และทำให้เที่ยวบินจากพื้นที่เสี่ยงของการแพร่ระบาดสามารถให้บริการต่อไปได้

งานวิจัยให้ความเห็นว่า การคัดกรองผู้โดยสารขาออกควรเป็นเรื่องที่มีความสำคัญมากกว่าการคัดกรองผู้โดยสารขาเข้า และสอดคล้องกับคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการระบาดของโรคอื่นๆ ในอดีต

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือกล่าวว่าอย่างไร?

ศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคของยุโรป (European Centre for Disease Prevention and Control) กล่าวว่า มีข้อมูลพิสูจน์แล้วว่า การคัดกรองผู้โดยสารขาเข้าที่สนามบินนั้นไม่ได้เกิดผลที่มีประสิทธิภาพมากนักในการป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส โดยเฉพาะหากผู้นั้นไม่แสดงอาการ และจะเป็นประโยชน์กว่า หากมีการจัดทำข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับการปฏิบัติเมื่อมีอาการป่วยให้แก่ผู้โดยสารขาเข้า

องค์การอนามัยโลกกล่าวไว้เช่นกันว่า มาตรการตรวจวัดอุณหภูมิผู้โดยสารขาเข้าเพียงอย่างเดียวไม่เกิดประโยชน์เท่าใดนัก และได้แนะนำว่า หากมีการใช้มาตรการดังกล่าว รัฐบาลควรบังคับใช้มาตรการอื่นควบคู่ไปด้วย เช่น การเก็บข้อมูลที่สำคัญจากผู้โดยสาร และมีระบบที่สามารถดำเนินการกับข้อมูลที่จัดเก็บไว้นั้นได้อย่างทันท่วงที

 

บทวิเคราะห์โดย EIU Healthcare

 

ข้อมูลอ้างอิง

  1. ข่าวที่เกี่ยวข้อง Coronavirus: สนามบินทั่วโลกทำการฉาย The Guardian, 21 มกราคม 2020 https://www.theguardian.com/science/2020/jan/21/coronavirus-screenings-global-travelling-airport (เข้าถึง 9 มีนาคม 2563)

บทความเพิ่มเติม

  1. การระบาดของโรคระบบทางเดินหายใจเฉียบพลันที่เกี่ยวข้องกับ coronavirus นวนิยาย, จีน: การส่งสัญญาณท้องถิ่นครั้งแรกใน EU / EEA - การปรับปรุงที่สาม 31 มกราคม 2563 https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/novel-coronavirus-risk-assessment-china-31-january-2020_0.pdf (เข้าถึง 10 มีนาคม 2563)
  2. คำถาม & คำตอบใน COVID-19 6 มีนาคม 2020 https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china/questions-answers (เข้าถึง 10 มีนาคม 2563)
  3. Mouchtouri VA และคณะ แนวทางปฏิบัติในการคัดกรองรายการและทางออกสำหรับโรคติดเชื้อในหมู่นักเดินทาง ณ จุดที่เข้า: มองหาหลักฐานเกี่ยวกับผลกระทบด้านสุขภาพของประชาชน Int J Environ Res Public Health 2019, 16, 4638 https://www.mdpi.com/1660-4601/16/23/4638
  4. Normile D. ทำไมการคัดกรองสนามบินจะไม่หยุดยั้งการแพร่กระจายของ coronavirus วิทยาศาสตร์, 6 มีนาคม 2020 https://www.sciencemag.org/news/2020/03/why-airport-screening-wont-stop-spread-coronavirus (เข้าถึง 10 มีนาคม 2563)
  5. Quilty B และคณะ ประสิทธิผลของการคัดกรองสนามบินในการตรวจจับนักเดินทางที่ติดเชื้อ coronavirus นวนิยาย (2019-nCoV) ยูโรประหลาดใจ 2020; 25 (5): PII = 2000080 https://www.eurosurveillance.org/content/10.2807/1560-7917.ES.2020.25.5.2000080#html_fulltext
  6. กรมสุขภาพและการดูแลสังคมแห่งสหราชอาณาจักร แผนปฏิบัติการ Coronavirus: คำแนะนำเกี่ยวกับสิ่งที่คุณคาดหวังได้จากทั่วสหราชอาณาจักร 3 มีนาคม 2020 https://www.gov.uk/government/publications/coronavirus-action-plan/coronavirus-action-plan-a-guide-to-what-you-can-expect-across-the-uk (เข้าถึง 10 มีนาคม 2563)
  7. ข้อควรพิจารณาที่สำคัญสำหรับการส่งกลับประเทศและการกักกันผู้เดินทางเกี่ยวกับการระบาดของโรคโคโรนาไวรัสในปี 2019-nCoV 11 กุมภาพันธ์ 2020 https://www.who.int/news-room/articles-detail/key-considerations-for-repatriation-and-quarantine-of-travellers-in-relation-to-the-outbreak-of-novel-coronavirus-2019-ncov/ (เข้าถึง 10 มีนาคม 2563)