เมื่อคนและประเทศต่าง ๆ เริ่มตระหนักถึงการหาทางต้านไวรัสโคโรนา ก็เริ่มมีพูดถึงมาตรการต่าง ๆ ที่จะช่วยยับยั้งการแพร่กระจายของเชื้อโรค ตัวอย่างเช่น คนเริ่มกังวลเกี่ยวกับการนำขวดน้ำกลับมาใช้ซ้ำ แต่ความกังวลนี้มีเหตุผลรองรับหรือไม่?

โดยที่เชื้อไวรัสโคโรนาพบได้ในน้ำลายและเสมหะ จึงมีความเป็นไปได้ว่าการใช้ขวดน้ำร่วมกับผู้ติดเชื้อจะทำให้มีแพร่เชื้อ แต่โดยปกติ คนไม่นิยมทำเช่นนั้นอยู่แล้ว สิ่งที่สำคัญมากกว่า คือ การหาทางหลีกเลี่ยงไม่ให้ขวดน้ำ (โดยเฉพาะบริเวณจุกดื่ม) เปื้อนละอองฝอยจากการไอ จาม หรือการสัมผัสโดยมือที่ไม่สะอาด

คำแนะนำที่ดีที่สุดเกี่ยวกับการลดความเสี่ยงของการติดเชื้อโรคต่าง ๆ ยังคือการดูแลสุขอนามัยที่ดี ซึ่งไม่จำกัดอยู่แค่เพียงไม่ใช้ขวดน้ำร่วมกับผู้อื่น แต่ยังรวมถึงการหมั่นล้างขวดน้ำทุกวัน และล้างมืออย่างสม่ำเสมอ ประชาชนอาจเติมน้ำดื่มที่บ้านถ้ามีความกังวลเกี่ยวกับการเติมน้ำดื่มจากที่สาธารณะ แม้ว่ายังไม่มีหลักฐานพิสูจน์ว่า การเติมน้ำดื่มจากที่สาธารณะจะเป็นแหล่งแพร่เชื้อโรคที่สำคัญก็ตาม

 

เรื่องนี้มีที่มาอย่างไร?

ความตระหนักถึงสุขอนามัยและความเสี่ยงของไวรัสโคโรนาที่เพิ่มขึ้นทำให้ประชาชนเริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับความสะอาดและสุขอนามัยของสถานที่และสิ่งของหลายอย่าง รวมถึงเงินสด ฟิตเนส และขวดน้ำที่นำกลับมาใช้ซ้ำ

 

อะไรคือข้อเท็จจริงของการกล่าวอ้างดังกล่าว?

เคยมีการตั้งคำถามเกี่ยวกับสุขอนามัยของขวดน้ำที่นำกลับมาใช้ซ้ำหลายครั้งแล้วในอดีต งานวิจัยบางชิ้นกล่าวว่า ขวดน้ำที่นำกลับมาใช้ซ้ำอาจเป็นอาศัยของแบคทีเรีย อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีความชัดเจนว่าเรื่องดังกล่าวจะเป็นจริงได้อย่างไรและจะมีผลกระทบต่อสุขภาพของคนได้จริงหรือไม่ แม้ว่าในระยะหลัง การใช้ขวดน้ำจะเป็นที่นิยมมากยิ่งขึ้น แต่งานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ยังมีน้อย งานวิจัยที่มีส่วนใหญ่จะให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของตัวน้ำดื่ม และวัสดุที่ใช้ผลิตขวดน้ำ มากกว่าจะให้ความสำคัญกับการปนเปื้อนขวดน้ำจากภายนอก

แม้ว่าไวรัสอย่างไวรัสโคโรนาจะอาศัยอยู่ภายนอกร่างกายได้เป็นระยะเวลาสั้น ๆ แต่ไวรัสไม่สามารถเพิ่มขยายจำนวนภายนอกร่างกายได้เหมือนกับแบคทีเรียหรือเชื้อรา ดังนั้น เชื้อไวรัสโคโรนาจึงไม่สามารถเจริญเติบโตได้ในขวดน้ำของคุณ ผลการทดสอบเชื้อไวรัสโคโรนาชนิดอื่นพบว่า เชื้อไวรัสสามารถมีชีวิตรอดอยู่บนพื้นผิวได้ระหว่าง 2 ชั่วโมงถึง 9 วัน (ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ อาทิ ชนิดของพื้นผิว และปัจจัยอื่น) ถ้าไม่ถูกฆ่าเชื้อ

สำหรับข้อมูลเกี่ยวกับน้ำดื่มในโรงเรียน หน่วยงานด้านสาธารณสุขของไอร์แลนด์เหนือให้คำแนะนำเกี่ยวกับขวดน้ำดื่มไว้ ดังนี้

  • ไม่ควรใช้ขวดน้ำดื่มร่วมกัน
  • ขวดน้ำดื่มควรเป็นพลาสติกใส
  • ควรล้างขวดน้ำดื่มทุกวันด้วยน้ำอุ่นและสบู่ ล้างออก และคว่ำเพื่อปล่อยให้แห้ง
  • ควรเปิดจุกฝาปิดเพื่อให้น้ำไหลผ่านขณะทำความสะอาด
  • อาจล้างขวดน้ำในเครื่องล้างจานได้ โดยแยกขวดและฝาปิดออกจากกัน
  • อาจใช้สารทำความสะอาดในการล้างขวดและจุก

 

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือกล่าวว่าอย่างไร?

องค์กรด้านสาธารณสุขที่สำคัญ อาทิ องค์กรอนามัยโลก และศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคของยุโรป ยังไม่เคยจัดทำคำแนะนำเกี่ยวกับขวดน้ำที่นำกลับมาใช้ซ้ำเป็นการเฉพาะในระหว่างที่มีการระบาดของไวรัสโคโรนา

ในแง่ของความปลอดภัยของน้ำดื่ม องค์การอนามัยโลกกล่าวว่า ยังไม่มีการตรวจพบเชื้อไวรัสโคโรนาในแหล่งน้ำดื่ม และความเสี่ยงของระบบน้ำดื่มก็อยู่ในระดับต่ำ และองค์การอนามัยโลกได้เน้นย้ำเกี่ยวกับหลักการดูแลความสะอาด สุขอนามัยและการจัดการของเสีย การล้างมือบ่อย ๆ และถูกวิธีเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยป้องกันการแพร่เชื้อไวรัสโควิด-19

บทวิเคราะห์โดย EIU Healthcare, supported by Reckitt Benckiser

 

ข้อมูลอ้างอิง

Torres M. ตกลงหรือไม่ที่จะใช้ขวดน้ำที่ใช้ซ้ำได้ในระหว่างการระบาดของโรคโคโรนาไวรัส Huffington Post, 6 มีนาคม 2020 https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/reusable-water-bottle-coronavirus-outbreak_l_5e611e98c5b6bd126b772ce6 (เข้าถึง 11 มีนาคม 2020)

 

บทความเพิ่มเติม

1. Kampf G และคณะ การคงอยู่ของ coronaviruses บนพื้นผิวที่ไม่มีชีวิตและการหยุดใช้งานด้วยสารฆ่าเชื้อชีวภาพ วารสารการติดเชื้อในโรงพยาบาล, เล่มที่ 104, ฉบับที่ 3, 246 - 251 https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(20)30046-3/fulltext

2. สำนักงานส่งเสริมสุขภาพไอร์แลนด์เหนือ อาหารของโรงเรียน: การจัดหาน้ำ 30 มกราคม 2552 https://www.publichealth.hscni.net/publications/school-food-essential-guide-and-irish-translation (เข้าถึง 11 มีนาคม 2020)

3. ใคร การจัดการน้ำสุขาภิบาลสุขอนามัยและขยะสำหรับ COVID-19 3 มีนาคม 2020 https://www.who.int/publications-detail/water-sanitation-hygiene-and-waste-management-for-covid-19 (เข้าถึง 11 มีนาคม 2020)