เมื่อเริ่มมีคนติดเชื้อโควิด-19 เพิ่มมากขึ้น คำถามสำคัญ คือ เราสามารถติดเชื้อครั้งที่สองได้หรือไม่

รายงานบางฉบับระบุว่า ผู้ป่วยโควิด-19 บางคนฟื้นจากอาการป่วยและกลับมามีผลตรวจเชื้อไวรัสเป็นบวกอีกครั้งภายหลังจากนั้นไม่นาน ข้อมูลจากการวิจัยในวงจำกัดพบว่า ก รณีดังกล่าวอาจเกิดจากความผันผวนในระดับของเชื้อไวรัสของผู้ป่วยมากกว่าที่จะเกิดจากการติดเชื้อใหม่ อย่างไรก็ดี ผลการวิจัยในเรื่องดังกล่าวเกิดจากศึกษาผู้ป่วยเพียง 4 ราย จึงยังไม่สามารถหาข้อสรุปที่ชัดเจนในเรื่องดังกล่าวได้

เมื่อพิจารณาวิธีการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของมนุษย์แล้วจะพบว่า เป็นไปได้ยากที่ผู้ป่วยที่หายจากโรคไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่แล้วจะกลับมาติดเชื้ออีกครั้งภายในระยะเวลาไม่นาน งานวิจัยเบื้องต้นในลิงสนับสนุนแนวคิดดังกล่าว

ไวรัสบางประเภทเช่น ไข้หวัด สามารถเปลี่ยนแปลงตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงระบบภูมิคุ้มกันและทำให้คนติดเชื้อได้อีกเมื่อระดับแอนติบอดีเริ่มลดความเข้มข้นลง แต่ก็ต้องใช้ระยะเวลาหนึ่ง ปัจจุบันยังเร็วเกินไปที่จะรู้ได้ว่าระบบภูมิคุ้มกันที่มีต่อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่จะพัฒนาไปในลักษณะใด และไวรัสจะเปลี่ยนแปลงตัวเองอย่างไรในอนาคต

 

เรื่องนี้มีที่มาอย่างไร?

เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ หญิงชาวญี่ปุ่นรายหนึ่งซึ่งหายจากโรคโควิด-19 และมีผลการทดสอบเชื้อไวรัสเป็นลบแล้วได้ปรากฏอาการของโรคและมีผลตรวจเป็นบวกอีกครั้งในอีก 20 วันถัดมา ในประเทศจีนก็ได้มีรายงานเกี่ยวกับกรณีที่คล้ายคลึงกัน กรณีเหล่านี้ทำให้ประชาชนเริ่มตั้งคำถามว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่จะมีการติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่เป็นครั้งที่สอง

 

อะไรคือข้อเท็จจริงของการกล่าวอ้างดังกล่าว?

เป็นการยากที่จะรู้ให้แน่ชัดถึงเหตุผลเบื้องหลังของกรณีข้างต้น แม้ว่าการติดเชื้อใหม่จะเป็นคำอธิบายหนึ่ง แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่า การติดเชื้อของผู้ป่วยนั้นยังไม่ได้หายไป เพียงแต่ตรวจสอบไม่ได้ชั่วคราว ซึ่งอาจเกิดได้จากการที่ไวรัสอยู่ในระดับต่ำ

จีนได้ทำการศึกษาบุคลากรทางการแพทย์ 4 คนหลังหายป่วยจากโควิด-19 และมีผลทดสอบเชื้อไวรัสเป็นลบ ทุกคนได้รับยาต้านไวรัสที่ใช้กับไข้หวัด (oseltamivir)

ผลปรากฏว่า ทั้ง 4 คนมีผลการตรวจหาเชื้อไวรัสโคโรนาจากลำคอเป็นบวกอีกครั้ง ในช่วง 5 ถึง 13 วันภายหลังออกจากโรงพยาบาล โดยไม่มีใครมีอาการหรือมีความเปลี่ยนแปลงในปอดในเวลาดังกล่าว

การศึกษานี้เป็นเพียงการศึกษาในกรณีที่อาการไม่รุนแรงหรืออาการปานกลาง และไม่อาจสรุปได้ว่าทุกกรณีจะมีผลลัพธ์เหมือนกรณีเหล่านี้ ทั้งนี้ นักวิจัยยังได้ทดสอบเชื้อไวรัสในอีกหลายกรณี และจากการวิจัยทำให้เชื่อได้ว่า ผู้ป่วยเหล่านี้อาจยังคงเป็นพาหะ (carrier) เนื่องจากพวกเขาไม่ได้สัมผัสกับผู้ป่วยอื่นซึ่งจะทำให้พวกเขาติดเชื้อซ้ำได้

แม้การวิจัยจะพบว่า บุคคลเหล่านี้ยังมีเชื้อไวรัสโคโรนาอยู่ในลำคอ แต่เราไม่อาจรู้ได้ว่า มีการผลิตเชื้อดังกล่าวในปริมาณที่ทำให้สามารถติดต่อได้หรือไม่ ทั้งนี้ ไม่มีผู้อื่นที่อาศัยร่วมกับบุคคลเหล่านี้ติดเชื้อไวรัสโคโรนาต่อจากพวกเขา

การวิจัยในขั้นแรกในลิง 2 ตัวที่ติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่พบว่า ลิงไม่ได้ติดเชื้อซ้ำเมื่อมีการทดสอบในอีกหนึ่งเดือนถัดมา อย่างไรก็ตาม งานวิจัยดังกล่าวยังไม่ได้รับการตรวจสอบซ้ำโดยนักวิจัยคนอื่นจึงยังไม่สามารถสรุปผลการวิจัยดังกล่าวให้เป็นข้อยุติได้

 

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือกล่าวว่าอย่างไร?

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกากล่าวว่า เรายังไม่มีความเข้าใจที่ดีพอเกี่ยวกับระบบภูมิกันต่อเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ มีการกล่าวว่า คนที่ติดเชื้อไวรัสโคโรนาที่ทำให้เกิดโรค MERS มีโอกาสน้อยที่จะติดโรคดังกล่าวซ้ำภายในเวลาไม่นานหลังจากหายจากโรคดังกล่าว แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า ระบบภูมิคุ้มกันจะมีผลอย่างเดียวกันกับผู้ป่วยโควิด-19 หรือไม่

สัปดาห์นี้ หัวหน้าที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์ของรัฐบาลสหราชอาณาจักร Sir Patrick Vallance กล่าวว่า แม้ผู้ป่วยบางรายจะติดเชื้อโรคติดต่อได้เป็นครั้งที่สอง แต่ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อย เขายังกล่าวอีกว่า ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานพิสูจน์ว่า กรณีดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้กับไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

บทวิเคราะห์โดย EIU Healthcare, supported by Reckitt Benckiser

 

ข้อมูลอ้างอิง

  1. Coronavirus: ผู้หญิงญี่ปุ่นทำการทดสอบในเชิงบวกเป็นครั้งที่สอง The Guardian, 27 กุมภาพันธ์ 2020 https://www.theguardian.com/world/2020/feb/27/japanese-woman-tests-positive-for-coronavirus-for-second-time (เข้าถึง 17 มีนาคม 2020)

 

  1. Zhou L et al. [การวิเคราะห์สาเหตุและกลยุทธ์การรักษาของ "การกำเริบ" กับผู้ป่วยโรคปอดบวมชนิด coronavirus (covid-19) หลังออกจากโรงพยาบาล] Zhonghua Jie เขาเขาหูซีอาน Za Zhi 2020 Mar 2; 43 (0): E028 [Epub ก่อนพิมพ์] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/32118391 (เข้าถึง 17 มีนาคม 2020)

 

บทความเพิ่มเติม

  1. ลาน L et al ผลการทดสอบ RT-PCR เชิงบวกในผู้ป่วยที่ฟื้นตัวจาก COVID-19 JAMA เผยแพร่ออนไลน์ 27 กุมภาพันธ์ 2020 https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2762452 (เข้าถึง 17 มีนาคม 2020)
  2. เปา L et al การติดเชื้อซ้ำอาจไม่เกิดขึ้นในลิงแสมติดเชื้อ SARS-CoV-2 bioRxiv, 14 มีนาคม 2563 https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.03.13.990226v1.article-info (เข้าถึง 18 มีนาคม 2563)
  3. US CDC Coronavirus โรค 2019 ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ: คำถามและคำตอบที่พบบ่อย อัปเดต 17 มีนาคม 2563 https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html (เข้าถึง 17 มีนาคม 2020)